جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه زنجان

وبلاگ دانشجویان جغرافیا و برنامه ریزی شهری

ترویج بهداشت از طریق برنامه ریزی شهری

فضای سبز شهری : ترویج بهداشت از طریق برنامه ریزی شهری

مقدمه :

دولت سوئد به سلامتی عمومی بعنوان مهمترین منبع برای توسعه پایدار در آینده توجه کرد، نتایج پژوهشی های مراجع در مورد لایحه سلامتی عمومی جدید نشان می دهد که بالای محیط های سبز هستند که به ترقی سلامتی افراد شهر کمک کند در دوره ای فقط بیش از یک نسل، شهر مکان زندگی هر روزه بیشتر سوئد ها شد و آن شهری که ما زندگی و کار می کنیم به مدرسه می رویم و بیشتر اوقات فراغتمان را در آن می گذرانیم و موقعیت های را برای فضاهای سبز در شهرها امروزه مکان یابی می کنیم که پیچیده نباشد.

هدف این مقاله توصیف ، توسعه و بررسی نتایج پژوهش های تحقیق دانشگاه سوئد از گروه کشاورزی در مورد رابطه ی بین سلامتی و دستیابی به فضاهای سبز باز در شهرهاست. همچنان که ذکر شد، توسعه فضای سبز شهری یک اصطلاح جامع برای همه مساحت های سبز در شهراز جمله پارک ها، باغ های مدرسه، باغ های محیط کار و غیره است.

براساس نتایج پژوهش ها، فضای سبز شهری بعنوان عنصری از برنامه ریزی شهری باعث ترویج سلامتی می شود. هدف از ترقی بهداشت در محیط ها ارائه ان به دیگر بازدید کنندگان یا فعالانی که به ترویج آن در محیط ها کمک می کنند. با نگاهی به جریان لایحه سلامتی عمومی در سوئد، ابلاغیه رسمی دولت در مورد وجود یک استراتژی برای توسعه پایدار و اهداف کیفی محیطی، تلاشی برای بکار بردن نتایج آن در برنامه ریزی شهری ضروری است. این مقاله تئوری طراحی و بر اساس نتایج پژوهشی ها ارائه می دهد و این تئوری ها خاطر نشان می کنند که چگونه طراحی سبز شهری بعنوان عنصری از برنامه ریزی شهری می تواند برای بهداشت عمومی مفید باشد. در این روش آن ها ممکن است که از افراد فعال به عنوان ابزارهایی برای ترویج بهداشت عمومی از طریق طراحی و برنامه ریزی شهری استفاده کنند از جمله طراحی بر اساس شواهد موجود و برنامه ریزی.

کلمات کلیدی ! بهداشت، فضای سبز شهری ، طراحی بر اساس شواهد موجود و برنامه ریزی.

پیشینه

تغییرات اجتماعی و برنامه ریزی شهری دردویست طول سال گذشته برای سلامتی انسانها تاثیرات مثبت و منفی در بر داشته باشد.با قدردانی از واکسیناسیون که باعث بهبود استانداردهای محیط زندگی مان شد.با بهتر شدن بهداشت،خانه سازی و دستیابی به فضاهای تفریحی و.... باعث شد چندین بیماری مسری تقریبا"ناپدید شد.با وجود این هنوز ترس هایی در مورد سلامتی عمومی در سوئد وجود دارد.محدوده ی زندگی سوئدی ها در حال افزایش است؛اما کم و کمترسال است که در یک حالت از سلامتی خوب رها شده اندThe Ministry of Health and Social Aff airs,2002 ) )

افزایش سلامتی بیماران سال گذشته هزینه ای معادل 28.2 میلیون یورو دربرداشته است،وطبق محاسبات برابربا5/76یورودر هر روز هزینه ای است که برای تهدیدها و ترسهای ناشی از سلامتی عمومی در سوئد کنار گذاشته می شود.از طرف دیگر سودی ها اقتصادی باعث بهبود سلامتی عمومی شده است و برنامه ریزی شهرهای غربی و ساختارهای آن شامل فکرها و نظریه هایی از مسئولیت های اجتماعی برای سلامتی شهروندان است. امروزه هدف نهایی از تلاش برای سلامتی عمومی سوئد،ایجاد شرایط اجتماعی بری سلامتی خوب در همه ی دوره ها برای کل جمعیت است.در دسامبر سال2002 دولت لایحه ی سلامتی عمومی را به پارلمان ارئه داد که به اهداف سلامتی عمومی ملقب شد و در آوریل2003 پارلمان تصمیم به تصویب لایحه گرفت (GOVT.Bill2002)

تلاش های ضروری لایحه شامل ارزیابی فاکتورهای اجتماعی که می تواند باعث ترقی و ترویج سلامتی عمومی شود،یکی از این فاکتورها فضای سبز شهری است.با در نظر گرفتن 5ناحیه از لحاظ ایمنی و صداهای محیطی و تولیدات،نیاز به فضای سبز شهری به سلامتی انسان که از آن سخن گفتیم،ربط دارد ویک رابطه روشنی بین استفاده ی افراد از فضای شهری برای تفریحات عمومی و دستیابی به این قبیل فضاها در مجاورت خود وجود دارد.مطالعات نشان می دهد که محیط هر روزی افراد اهمیت زیادی در میزان سطح فشارها و سلامتی دارد .در زمان مطالعه نواحی سبز شهرها؛تعداد افرادکه در حال حرکت به داخل شهرهای بزرگ کشور سوئد،برای مثال در شهرهای بیش از100000 نفر سکنه ، در حال افزایش هستند .(statistics.sweden.2002)چاره این نفوذ که اغلب باعث تراکم در محیط زیست می شود را ایجاد پارک های شهر و دیگر فضای سبز دانسته اند . در طول 30سال گذشته یک تمایل شدیدی نسبت به پارک ها وفضای سبز و همچنین زمین های مرتع وجود داشته است.از این رو بیشتر زمین پارک ها و فضاهای سبز به ویژه آنهایی که در نزدیک مراکز شهری هستند برای ساخت و سازها و تاسیسات ترافیکی استفاده می شود.دولت سوئد شرح می دهد که سلامتی عمومی خوب مردم به عنوان مهمترین فا کتور برای توسعه پایدار در آینده است. مفهوم توسعه ی پایدار اغلب در بحث های معا صر در مورد آینده شهر ظاهر می شود skr,2003)).

نکته که حرکت برای هدف توسعه ی پا یدار باعث قرار گرفتن در بحث های اخلاقی روی جریان نسل و مسولیتی که برای نسل و اجتماع زیست و آسا یش بشر معصر پیش می آید،می شود.معاهدات و نشست های بین المللی در ریو،هلسیکنی،و کیکو و ژوهانسبورگ چارچوب و طرح کلی توسعه ی پایداررا تعیین کرده است. یکی از نتایج این تلاش ها مشاهدات کیفیت محیطی15ملت بری سوئد است که پارلما ن آنرا در بها ر 1999 تصویب کرد( Govt.Bill1997). مشاهدات کیفیت محیطی، که قسمتی از چاچوب لایحه سلامتی عمومی را شامل می شود به وضع سوئد که برای نوسعه ی پایدار لازم است اشاره می کند رویه همه رفته مشاهدات نشا ن می دهد که ما با یستی برای زایش های بعدی در در یک اجتماعی که بزرگترین مسائل محیطی آن حل شده است هم اجازه بگیریم.عینیت نسل بعدی دلالت دارد که همه اندازه گیری های مهم در سوئد، باید تا سال 2020 انجام گیرد ( ibid). اهداف مشاهدات کیفی محیطی بر 5 پایه اساسی از جمله ترقی سلامتی افراد،تامین کردن نوع زیستی طبیعی محیط و حفظ محیط فرهنگی و ارزش ها ی تاریخی _ فرهنگی،نگهداری از ظرفیت تولیدی برای دوره های طولانی اکوسیستم و همچنین مطمئن بودن از وجود مدیریت خوب برای مدیریت منابع است. بین کار کردن به سمت اهداف کیفی محیط کار کردن برای طرقی دادن سلامتی محیط زندگی شهری تشابهات زیادی وجود دارد. بنظرمیرسداگرعجله نکنیم تا سال این احساسات از بین برود.به هر حال محیط های سبز مواد گیاهی زندگیما ن را تهیه می کنند که ما با همه نیرو و سرعتی که داریم نمی توانیم تهیه کنیم اما میتوانیم زمان رسیدن به توسعه را حدس بزنیم، با وجود این اگر این پوشش ها سبز ترقی دهنده سلامت محیط میخواهد به وسیله نسل بعدی استفاده شود باید از همین حالا شروع به کار کرد.

اهداف ومشاهدات :

اهداف این مقاله توصیف توسعه وبررسی نتایج پژوهشی من وهمکا رم پروفسور پاتریک گراها ن در بدست اوردن رابطه ی بین سلامتی افراد وبازدید از فضای سبز در شهر ها ست((stigsdotter8grahn2004 با نگاهی به جریان لایحه ی سلامتی عمومی در سوئد،ابلاغیه ی رسمی دولت در زمینه وجود یک استراتژی برای توشعه ی پایدار واهداف کیفی محیطی،تلاش برای به کا ر بردن نتایج ان در برنامه ریزی شهری ضروری است. براساس نتا یج پژوهش ،فضای سبز شهری به عنوان عامل ترقی سلامتی ،عنصری از برنامه ریزی شهری است.در دوره ای بیش از یک نسل شهر محیط زندگی روزمره بیشتر سوئدی ها شد،ان شهری است که ما زندگی وکا ر میکنیم وبه مدرسه میرویم وبیشتر اوقات فراغتما ن را در ان میگذرانیم.همچنانکه ذکر شده توسعه ی فضای سبز شهری یک اصطلاح جامع برای همه ی نواحی سبز در شهر از جمله پارکها،فضای سبز نزدیک مراکز سکونتگاهی،فضاهای باز سبز ،حیا ط خا نه ها ،باغ ها وغیره است.

بازنگری

آن با ید در مقدمه ذکر شده باشد که نتا یج تحقیقا تی که مورد بحث قرار گرفته به بازنگری مجدد نیا زی ندارد به جای آن بهتر است که فهمیده شود به عنوان بازنگری یا تاییدی از نظریه ای که توسط شواهد خودی برای هزاران سال مورد مطا لعه قرار گرفته است در زمان های اولیه ی تاریخ ،پارک ها و باغ ها عنصری از برنامه ریزی شهری بوده اند ،برای مثال با ترکیب با عناصر دیگر سازمان کالبدی _فضای شهرراشکل میداد.(.(Lovrie, 2003 نوشته هایی از طرح های شهری با پارک های وسیع که 1500 ق.م ترسیم شده است به ثبت رسیده است.

حتی در روزگار ر باستان توصیف ها یی از برنامه ریزی شهری که سلامتی به روشنی در آن ذکر شده است وجود داشته است در این کار بزرگ معماری به نام ویتریوس (1999) ذکر کرده که با توجه به استحکا ما ت شهر انتخاب یک محل سالم برای استقرار نیا زهای اولیه و اساسی آن است.همچنین این شا مل یک طرح شهرسه گوش که ویتریوس سلامتی ساکنان شهر را به آن ربط می دهد و توصیف می کند که چگونه خیا بان ها باید مستقیم باشد،به طوری که باد هایی با پتا نسیل خطرنا ک برای سلامتی ،نتوانند شهر را نا بود کنند همچنین روم قدیم اولین شهر بزرگ تاریخ است که دارای رشد سریعی بوده و مکا ن آن طوری مورد بهره برداری قرار گرفته و متراکم شده که افراد از همه ی طبقات اجتماعی از صداها و کثیفی و نبود زیبا یی و آرامش شکا یت می کنند و نیاز شدید در این زمینه امپراتور روم را مجبور به طرح بندی چندین پا رک عمومی می کند ( Mumford, 1966)

بهداشت و برنامه ریزی شهری

در طول دوران صنعتی مسائل نظیر افزایش شهرنشینی ،فقیر در محیط های زندگی پست ترین سلامتی عمومی در اروپا و سوئد ظاهر می شود. تقا ضا ها و نیا ز های جدید تغییرات اجبا ری در شهر ها را ایجا ب می کند.در آغاز قرن نوزدهم پا رلما ن بریتانیا تقاضای مقابله با الودگی و در عوض اهمیت به طبیعت در جلو گیری از بیماری ها تا کید کردند و طبق نظریاتشا ن ایمنی سازی فوری فضای با ز شهرهای پر جمعیت و همچنین توزیع پیا ده روهای عمومی برای ترویج سلامتی و آسایش ساکنا ن از مهمترین روش های موجود است.

تلاش هایی برای ایجاد برنامه ریزی جدید که ساختار آن همراه با بنیان های تحلیلی باشد صورت گرفت. اطلاعات اساسی در اروپا در مناطق نظیر وینا و پارسی معمولاً همراه با تخریب واحدهای همسایه ای قدیمی (بافت سنتی) با هدف ایجاد بلوارهای هندسی و سرسبز بوده است. دروازه های شهر که نشان دهنده گسترش شهر است ممکن که فیل از ویتریوس ایجاد شده باشد، با این هدف که در نظر بعضی از افراد شهر باید فضایی با طراحی عظیم که قادر به ذکر بزرگی و قدرت سازنده امپراتوری باشد را داشته باشند.(viteries 1999) که به دلیل دگرگونی بزرگی در شهرها صورت می گرفت که توجه به سلامتی به روشنی در میان تغییرات وجود داشته است. (Svedberg1988) طراحی پارک های سبز جدید، درخت کاری در لبه ی خیابان ها ایجاد بلوارها و تفرجگاه ها می توانست باعث ایجاد سلامتی در شهر شود، زیرا افزایش آفتاب، هوای تازه و انرژی بیشتری سایه همراه دارد تغییرات مشابه ای در چندین شهر بزرگ سوئد از جمله طراح شهری البرت لیندج در استگهلم اتفاق افتاده است.(Selling 1970)

با وجود تلاش های صورت گرفته در قرن 20 بوسیله مردم، هنوز فقر سلامتی در شهرهای بزرگ کشور سوئد به طور چشم گیری وجود دارد، لازم به ذکر است که در پایان قرن بیستم کمترین استاندارد مسکونی در میان پایتخت های اروپایی مربوط به استکهلم است Svedberg,1989)) و منع گزارش، صداهای موجود در خیابان ها به دلیل پاکیزگی هوای بیرونی مزاحمت کمتری را ایجاد می کند و در نتیجه پیاده روی آسانتر و با تأثیرات بیشتری همراه است. و مهمتر اینکه افراد در هر سنی از بچه ها تا بزرگ ترها، هوای تازه، ورزشی و وتفریحی که برای آن ها لازم است را با آسانی بیشتری می توانند به دست بیاورند.(Svedeber1989) ، با تفکیک خانه های از محل کار، ¼ غلظت و تراکم شهر به واسطه ی محیط های سبزی که افراد در آن خانه ساخته اند از بین می رود، و این موضوع حتی در طرح لوکوربوزیه و پروژه اتوپیای که او همراه با قانونی از خانه های در پارک بوده خیلی دقیق و بهتر شده است.یک میلیون خانه هایی را که سوئدی ها بین سال های 1975 تا 1905 ، احداث کردند، با ویژگی های خالی از اشتباه نظریه لوکوربوزیه با عنوان خانه هایی در پارک همراه بود (LandgrenAlm 1996) سزاوار است که تلاش هایی را که در طول قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم با هدف ترویج بهداشت عمومی و بواسطه سیر کردن و سودمند کردن محیط های زندگی همراه با مکان یابی خانه ها در فضای سبز و دور از محیط کار غیر سالم و نزدیک به پارک ها و فضاهای تفریحی و همچنین همکاری قوی که باعث توزیع یکنواخت تراکم در شهرها شد را ذکر می کنیم . (Hardy.2004, Nystom2001)

دو دیدگاه

در جریان بحث ها درباره ی چگونگی تضمین توسعه پایدار، در شهر دگرگونی شده تمایل روشنی به سوی .(Falkheden 8 malbert 2000) دو دیدگاه متضا د مشاهده می شود اولی طرفدار شهر متراکم و پیچیده ، در حالی که دیگری توزیع (پراکندگی) تدریجی ایجا د زندگی روستا یی رالازم میداند وتفکرات ونوشته های زیا دی در این زمینه وجود دارد.با حداکثر ساده انگا ری می توان گفت که طرفدار شهر متراکم بدلیل همکاری مثبتی که بین خانه ها که باعث کم شدن انرژی (صرفه جویی ناشی از مقیاس) برای هر شهروند می شود. به طور ساده وبا درجه یکسا ن می توان گفت که طرفدار پراکندگی درشهردرحال بررسی پراکندگی هرچه بیشترساختا رساختما نها و ایجا د مراکز کوچک جمعیتی و همچنین حفظ و توسعه فضای سبز بازباهدف کاهش آلودگی برای هر شهروند است. ( (adberge at 2003,gunther,1993در بحث ها درباره شهرهای متراکم وپراکنده ابها ما تی در موردتعریف شهر متراکم وپراکنده وجود دارد ودر واقع براسا س چه فاکتورها یی شهری را به عنوان شهر متراکم و پراکنده معرفی کنیم.اطلاعا ت نشا ن می دهد که دو دیدگاهی که کارایی زیاد یا کم را مورد توجه قرار می دهد؛به نظر نمیرسد وجود داشته باشد ،به هر حال بحث های توسعه پایدار شهری رادر نظر دارند که به دنبال شهر متراکم وپیچیده نیستند. Reheny, 1997) ) در این بحث ها از روشهای زیادی از جمله موافقت افراد، آرزو ها واولویت ها استفا ده میشود.فقط نظریا ت اخیر بطور شایسته ای سلامتی ساکنان شهر وهمچنین منابع و وسا یلی راکه برای رسیدن به توسعه پا یدار لازم است را شامل می شود Mciann) & Ewing 2003 ) به هر حال کا نون اولیه مسائل و مشکلات سلامتی در حا ل حاضر با رانندگی ماشین وپخش دود ناشی از آن در ارتبا ط است .

تحقیقات برپایه افراد:

داشتن توانایی تاثیر گذاری بر روی محیط زیست افراد مسئولیت بزرگی رابه وجود می آورد . چه کسی است که به ما گوید –معما رهای چشم انداز ،معما رها ،صداح ها و تصمیما ت سازنده –کد ام بهتر است؟ دروظیفه ما به عنوان معما ر چشم انداز آن طبیعی است که قبل ازدخا لت درمحیط زیست افراد ،با گفتگو وها وسوالات از افراد از عقاید آنها نسبت به محیط زیست مطلع شویم.موقعی که من به عنوان یک محقق وظیفه ای را به عهده می گیرم آن هست طبیعی که این کاررا انجا م دهم ،طرح اصلی این مقاله مبنی بریک تحقیق گسترده که توسط تقریبا 1000نفراز افرادی که درشهرهای سوئد زندگی می کنند ،پاسخ داده شده است وسوالات تحقیق به محیط زیست هرروزه جمعیت شهری مربوط میشود.

خوانده ها به سوالات مختلفی راجع به محیط زیست خا نه برای مثال چه انها که به یک خانه جدا یا بلوک اپارتما نی وچه انها که به باغ ،حیاط ، باغ های تقسیمی و ....دسترسی دارند جواب داده اند . آنها حتی درباره محل کارشا ن هم سوال کردند. این سوالات درمورد محیط های کاری چه آنها یی که دسترسی به یک باغ در محل کا ر وچه آنها یی که احتمالا بازدیدی از باغ در طول روزهای کاری دارند شده است . آنها همچنین سوال کرده اند که چگونه وچه زما نی فضاهای سبزشهری نزدیک مراکز جمعیتی بازدید کنند ، در طول هفته های کاری یا آخر هفته وهمچنین چیست آن نوع محیط طبیعی که آنها ترجیح می دهند از آن بازدید کنند وبرای این بازدید قدردانی هم بکنند . ومهمتر اینکه آنها همچنین تقا ضا تخمین میزان سلامتی شا ن کرده اند واین مورد علاقه محققا ن است که میزان استفاده افراد از فضای سبز شهری را مطالعه کنند.

فضای سبز شهری دموکراتیک است

امروزه منابع تحقیقات با اطمینان زیاد، یک رابطه مثبتی بین بازدیدازفضای سبز شهری وسلامتی رانشا ن میدهد .این نتایج اما ری نشان میدهد که یک رابطه قابل توجه بین استفا ده افراد ازفضای سبزشهری وسلامتی منحصربه فرد انا ن وجوددارد.دربیشتراوقا ت افرادازفضای سبزشهری بازدید می کنند نسبت به افراد دیگر دارای رنج وفشارکمتری است .و مهمتراینکه این رابطه به سن ،جنس،وضعیت اقتصادی –اجتماعی افراد توجه دارد. ان جرات راداریم که بگوییم فضاهای سبزشهردموکراتیک هستند. چیزی که سابقا برای زما ن طولانی یک اگاهی عمومی بوده ،حالا با استفاده ازاین رابطه اما ری به طور نسبی جنبه کاردی پیداکرده است.

سلامتی چیست؟

یک بیان از آگاهی های عمومی در پاسخ به سوالی که مطرح شده شکل می گیرد : اگر دوست شما احساس فشا ر و افسردگی کنند شما چه توصیه ای به او می کنید؟پاسخ ها یک توافق عمومی در توصیه ها را نشان می دهد که در اولین فرصت اقدام پیا ده روی در فضاهای سبز و در وهله دوم گوش دادن به موزیک همراه با استراحت در فضاهای سبز آرام و بی سروصدا را توصیه کرده اند. خوانده ها همچنین در آخرین مرحله از لیست 10 مرحله ای خوردن داروی تسکین دهنده موافقت عمومی در پاسخ ها احتمالا اشاره به داشتن احسا سا ت ذاتی مشا به را پیشنها د می کنند همچنین برآورد خوب آنها در مورد افرادی که دچا ر فشا ر و افسردگی شده اند، را نشان می دهد و سفارشا ت ذکر شده سه نوع از بهترین توصیه ها یی بوده که مراجع تشخیص داده اند . بهترین سفا رش به دلیل تحریک دائمی احساسا ت در فضای سبز و پارک ها سفارش اولی است . هر دو توصیه ها یی چون پیا ده روی در فضاهای سبز و استراحت در پارک هاي آرام به وجود محيط هاي زيست طبيعي در ترقي دادن سلامتي و کاهش فشا ر و افسردگي مي توانند موثر باشد، وابسته است.به منظور حرکت به سمت پا يداري و به طبع ترويج سلامتي در محيط زيست شهري ، يک تصوير کلي از سلامتي با يد مشخص شده باشد. رشد پيشرفت علمي از جمله علوم انسا ني و اجتماعي باعث رسيدگي دوباره به سلامتي انسا ن ها در دهه هاي اخير شده است. زماني که مفهوم واقعي (انسان) سلامتي با پزشکي غرب همراه و ترکيب شود، سوء تفاهماتي که بيشتر ناشي از مسائل و مشکلات امروزي است آشکار مي شود . asson 20048 Torel/2000)) بهترين و علمي ترين تعريف از سلامتي و يکي از بهترين تا ديب ها يي که تا الان مورد موافقت قرار گرفته تعريفي است که در سال 1948توسط سازما ن سلامتي جهاني WHO ارائه داده شده است.

سلامتي وضعيت کا ملي از لحاظ فيزيکي، روحي و اجتماعي و نه فقط نداشتن صفت يا بيماري است.

بيماري

حالتي منفی که تمام جنبه هاي زندگي فرد از جمله بيولوژيکي محيطي، اجتماعي و فرهنگي را در بر مي گيرد.

سلامتي

حالتي مثبت که تمام جنبه هاي زندگي فرد از جمله بيولوژيکي محيطي، اجتماعي و فرهنگي را در بر مي گيرد.

ناخوش

حا لتي که فرد تحت تا ثير پديده هاي بيما ري زا قرار مي گيرد وپيشرفتي در تشخيص و تعريف عيب ها بدست مي آورد.

سالم

حالتي که فرد تحت تاثير پديده هاي بيما ري زا قرار نمي گيرد وپيشرفتي در تشخيص و تعريف عيب ها بدست مي آورد

براي فهم، توجه که دو فردي که از بيماري مشا بهي رنج مي برند ممکن است که به وسيله دو روش کاملا متفا وت درمان شوندبه اين دليل که هر چند بيما ري ها داراي وضعيت بيماري زاي مشابهي هستند اما شرايط بيولوژيکي،محیطی واجتما ئی دارای اثرمتقابل متفاوتی است.باوجود داشتن بیماری درصورت تشخیص علت بیماری ممکن است که درسلامتی او مفیدباشد،البته اگراودارای وضعیت اجتمائی وروحی خوبی باشد.اگربه ریشه یابی کلمه سلامتی در سوئد توجه کنیم می بینیم که از کلمه Halsa به معنی Lycka برگرفته شده است. بهرحال کلمه سلامتی در موارد مختلفی ازجمله در توصیف آرزوهای بزرگ برای یک زندگی خوب،خوشحالی و وجودامنیت درزندگی،توازون ومتانسب بودن کاربرد دارد.شایدسلامتی افراد هما نی با شد که ما بابینشی ساده درسوالات روزمره بدست می آوریم ازجمله حال شما چطوراست؟

چرا در مورداسترس تحقیق میکنیم؟

اگر یک محقق تما یل به مطا لعه ی سلامتی انسانها داشته باشد استرس بعنوان دلیل نقض سلامتی محسوب میشود که نوعی بیماری است استرس به تنها یی بیما ری نیست بلکه عکس العملی طبیعی ولازم است واساسا هما ن عکس العملی است که به ما در بقای نسل کمک میکند ودر فرایند درک رفتا رآزا دکردن استرس احساس ما را در انجام کارها تشدید میکند و حس تجلی دهنده ی حسا سیت های فیزیکی دیگر از جمله انقبا ض ماهیچه ها وافزایش فشار خون وافزایش آدرنا لین از جمله هیدروکسین. .al1996 Atkinscn) et).

بشر اولیه که در دوره های مختلفی زندگی کرده است جسم شا ن را با مکانیسم هایی که برای بدن آنها مفید بود وفق میدادند وامروزه در جوامع شهری نیا ز به مقابله با فرار کردن است ودر عوض استرس را تجربه میکنیم.نا خوشی به عنوان مسئله ای جدی در کشورهای صنعتی باعث تحریک استرس میشود وجود استرس مکررودائمی به دلیل ساختا ر پایدارهورمونهای استرس زا موجب اشکال در کا رکرد نرمال وطبیعی بدن میشود.جلب توجه کردن در بحثهای روزمره باعث افزایش استرس میشود که به صورت دوره ای قا بل درمان است.به هر حال تعدادزیا دی از بیماریها به وسیله استرسهای دائمی که موجب اختلال روانی وتحریک شدن سیستم عصبی وتحریک شدن فشارخون وسیستم گوارشی و...به صورت وخیم تری میشود.استرس عکس العملی است که برای ما حتی در زمان حال نیز سود دارد به عنوان مثا ل درطی وضعیت کا ر فوق العا ده میتواند به ما کمک کند که بیدار بما نیم وگوش به زنگ باشیم.بنابراین استرس درد وره زما نی کوتاه مدث مفید وموثر است.اگر بدن تحت تاثیر استرس های بلند مدت باشد باید استراحت ودوره ی درما نی داشته باشد.نقش فضای سبز در ترمیم محیط است وفضای سبز شهری با ارائه آرامش وترمیم نقش بسیار مهمی درترویج سلامتی میتواند داشته باشد.بااین وجود طبق گزارشا ت کمر درد وگردن در دوهمچنین شرایط روانی از قبیل استرس وخستگی وافسردگی دو نمونه از بیماریهای عمومی هستند که باعث نا خوشی افراد میشوند ورزش هم همچنین یک فا کتور مهم برای سلامتی است و طراحی خوب محیط زیست بیرونی درشهرها قادر Govt.Bill.2002به فراهم آوردن فرصت ها یی برای استقرار و ورزش است.

فضاهای سبز شهری به عنوان عنصری مستقل در برنامه ریزی شهری

موانع و دلایل اختلافات کیفی

همچنانکه ذکرش خوانده ها در برسی ها گزارش دادندکه موافقت زیا دی درتشویق افراد افسرده به بازدیدازیک فضای سبز یا پارک شهری وجوددارد.با وجوداین طرزتفکرآنچه خوانده ها انجا م میدهنداین نیست حتی آنها گزارش دادندکه دوست دارندبیشترازکسا نی که واقعا این کا ررامیکنندازفضای سبزبا زدیدکنند.پس چه چیزی آنهاراازچنین آرزویی منع می کند؟باواکنش بی اختیارما ممکن است که آنها فکرنا امنی فضاهای سبزرادرسرداشته باشند،ولی هنوزبرسی ها نشا ن میدهدکه مانع ابتدایی درعینیت نیافتن نتایج تحقیقات نداشتن وقت وفرصت لازم که ناشی ازمسافت زیا دی است که بین خانه هاآنها تا نزدیکترین فضای سبز وجود دارد.sti gsdooter &graham) 2004:graham &sitgsdooter ) این براهمیت نزدیکی فضاهای سبزشهری که باید جزء پیوند یا فته ای ازمحیط زیست شهری باشد تاکید دارد.این موضوع چه تنا سبی ب شهرهای سوئد دارد به عنوان مثال رابطه ی کوچکی که نا شی ازپراکنده بودن خا نه ها وفضاهای سبزکه نشان ازسطح توسعه پایین که اغلب قدم های کوچکی دراین زمینه برداشته شده است.دراولین نگا ه به شهرهای سوئد طرح های نسبتاسبزی ظاهرمی شود که ناشی فاصله ی زیا دی است که بین نواحی پیرامون سنگ فرش شده وسنگ فرش نشده وجود دارد. SCB 2002)).

نواحی سنگ فرش نشده دارای کاربری سبزوشا مل پا رک ها ی عمومی وفضاهای پوشیده شده ازدرخت وبوته،ودیگرفضاهای سبز پیرامون ،صخره های لخت،خانه های های متصل باغ های خصوصی به عنوان فضاهای سبزبین جا ده ها وبلوک آپارتما نی وشهرکهای صنعتی است .نتایج تحقیقات درزمینه ی برنا مه ریزی چشم اندازدرالنرپ به وضوح نشا ن می دهدکه فضاهای سبزمشخص شده درطرح های شهری حتما محیط زیست شهری که افراد شهر آرزوی با زدیدازآن راداشته باشندنیست. &Grahan) 1995 Berggren. Barring )

در شهرهای سوئد طرح های شهرهای مناطق سبزمشخصی رادربرمی گیردکه با زدیدازآنها تقریبا ضرورتی نداردکه ساکنان شهری آن رابه عنوان فضای سبزتجربه کنند.نیازاست که فضاهای سبزشهری براساس جنبه کیفی ارزیابی شوند.همچنا نکه باوجودانواع طرح های خوب چشم اندازسوالاتی درزمینه کا ربری مختلف آنها ایجاد می شود .نقش بزرگ فضاهای طبیعی امروزه درترویج سلامتی ساکنان شهربا ارائه محیط های زیست طبیعی که آنها می توانند اقدام به بازدید یا ورزش در آن کنند.اگربا زدیدی ازفضاهای سبزصورت نگیرد،آیامیتوان باایجا دتغیراتی باعث جالب شدن وارزشمند شدن آنها شد؟فاکتورهای مهمی چون خصوصیات تجربی- فضا یی،فضاهای سبزشهری ازجمله اندازه ،شکل وهمچنین آن درشهرباعث افزایش بازدیدها وجلب توجها ت می شود.

ویژگیهای اساسی استراحت وفعاالیت

ما می دانیم که امروزه ویژگیهای فضا یی مختلف،فضاهای سبزشهری که با زدید کنندگا ن تمایل به بازدید ازآن رادارند فراهم می آورد. ویژگیهای فضای سبزشهری رابه هشت مورد تقسیم کرده ایم .این ویژگیها ممکن است که ما نندرنگ های اولیه یک جعبه ی رنگ تلفیق شودوبه روشهای زیا دی به کارروداگریک فضای سبزمشخص شده دریک طرح شهری دارای خصوصیا ت اساسی ذکرشده باشد،نسبت به فضا یی چند خصوصیتی، مطمئنا دارای تعداد بازدیدکنندگا ن بیشتری است (Ibid)

.

هشت خصوصیت فضای سبز

خصوصیات فضای سبز

1 ؛آرامش و سکوت

آرامش، سکوت، امنیت.صداهایی از باد،آب، جوجه و عنکبوت. زباله ها و علفهای هرز و مزاحمت انسانی وجود ندارد

2 وحشی و خودرو

طبیعت وحشی آن افراد را جذب می کند. شکست وزر بطور طبیعی و خودرو می باشد. گل سنگها و خونه ها در میان صخره ها و در مسیرهای جذبی رشد می کنند

3 تنوع گونه ها

یک فضایی که تنوعی از گونه های گیاهی و جانوری را دارا می باشد

4 فضا

فضایی که دارای آسایش و احساس زیادی بطوری که انگار وارد جهان دیگری می شویم و همه چیز همانند یک رامش جنگلی دریک ارتباط منطقی است

5 عمومی

یک فضای سبز بازی که چشم اندازی ر ا ایجاد کرده که شما را به ماندن دعوت می کند

6 لذت بردن از باغ

با کشید حصار شما در ایمنی هستید و مکانی که شما با آرامش می توانید داشته باشید و همچنین خود را آزمایش کنید از جمله تمرین ساز

7 جشن

مکانی که برای جشن و لذت بردن همدیگر را می توانید ملاقات کنید.

8 فرهنگ

یک مکان تاریخی همراه با ارائه جاذبه های فراوان از دوره های مختلف.

این ویژگیهای اساسی حتی درچگونگی پیشرفت سلامتی درمحیط های زیست شهری طراحی و برنامه ریزی شده به دلیل تا ثیراتی که جذابیت ها وارزش های محیط زیست هما نا روی بازدیدکنندگ ان داردمی تواندربط داده شود ویژگیهای ذکرشده دراینجا شا مل سکوت،وسعت،تنوع گونه ها،وفرهنگ است. افرادی هستند که علیرغم ویژگیهای شخصیتی شان آرزومی کنند که درباغ فعا لتر باشندوازآن لذت ببرند ازنظرترویج سلامتی اهدافی هست که ساکنا ن شهری بابا زدی دواقعی ازفضاهای سبزآن رابدست می آورند.سپس ترویج سلامتی میان سا کنا ن شهرباعث درگیرشدن افراددرطراحی های خوب که به نوبه خودمحیط های زیست با کیفیتی راکه آنها درتلا ش برای بدست آوردن آن هستند را ایجا دمی کند.( Ibid)

اندازه و شکل

فضاهای سبز شهری تنوع زیادی نه تنها از لحاظ کیفیت بلکه از لحاظ شکل دارند. مطالعات نشان می دهد که دو طبقه از اندازه که دارای بیشترین بازدیده کننده وقدردانی است دارای اندازه ای در حدود5 1-5و 10 - 50 هکتار است. Berggren-Bareing &) Grahan1995) اگر هدف ایجا د فضای سبزی است که اندازه ی بیشتری مانند حیاط وحش داشته باشد،به مساحت بیشتری حدود 100هکتار نیاز است.حتی اگر یک سطح سبز کمتر از 1 هکتا ر باشد آن هم میتواند باعث ترقی سلامتی محیط زیست شود.که در این حا لت شکل آن از اهمیت زیادی برخوردار است.با بررسی کردن طرح های شهری مشخص شد که در میا ن ویژگی های ا قوانینی که باعث منسجم تر شدن و بهتر شدن شکل ها می شود صلی آن از جمله سکوت،تنوع گونه ها و وسعت ،شکل فضا دارای بیشترین حسا سیت است و وجود دارد( ibid.Seen Eigure)

فاصله از نزدیک ترین فضای سبز عمومی

رابطه ی حسا س بین میزان فاصله خانه ها با فضای سبزشهری تعدادبا زدیدها وجوددارد:همه ساکنا ن شهرازنواحی سبز استفاده می کنند و سلامتیشا ن از این امرمتا ثر میگردد،اما پا رک ها یی که فاصله زیا دی با خانه ها دارند کمتر مورد استفاده قرار می گیرند. (Sitgsdotter & Grahan 2004)

بعد از حدود 50 متر فاصله گرفتن کاهشی در تعداد بازدید ها و افزایش در تعداد فشارها را مشاهده کردیم.اگر شخصی به فضای سبزی که حدود 50 متر از خانه شان فاصله دارد دست یابد،تعداد بازدیدها به 3تا4 بار در طول هفته می رسد (ibid). تعداد بازدیدها با فاصله گرفتن از فضای سبز در هر هفته کاهش پیدا میکند،به طوری که اگر فاصله 1000 شود بازدیدهابه آخر هفته موکول می شود (ibid).

ترویج سلامتی در محیط کار

طبق گزارشات مشخص شده که تعدادی از افراد در سوئد در طول دوران کاری دچار افزایش ناخوشی می شوند،با ایجاد چه تغییر مهمی در محیط کا رمی توان به برقراری سلامتی در میا ن آنها کمک کرد. جا لب است که 69 درصد از خا نواده ها در تحقیقا ت نسبت به محیط بیرونی(سبز) در محل کا ر گزارش دادند. در این حالت میزان دسترسی ما در محل کار نسبت به فضای سبز خانه مشا به است .دسترسی(بازدید ) از فضای سبز در محیط کار رابطه ای با وضع اقتصادی – اجتماعی افراد ندارد. با این حال یک رابطه مهم و پایدار در بین دسترسی به باغ در محل کا ر و میزان فشا ری که فرد در طول یک سا ل تجربه میکند وجود دارد. در محیط های کا ری ممکن است که خانه ها یی با نما یی از باغ وجود داشته باشد . نتا یج نشا ن می دهد که دستیا بی دائمی به فضای سبز آنچنا ن مهم است که باعث افزایش با زدید ما ازآن در طی یک هفته می شود.این ممکن است که به مهم بودن استراحت های کوتا ه مدت که در طی کار پیش می آید اشا ره کند.این استراحت کوتا ه مدت درطول کارهمراه با مشاهده دقیق به اندازه استراحت بلندمدتی است که بیرون از محل کار هستیم که جای شگفتی دارد. آن جالب است که مطا لعا ت نشان می دهد که اگر کارگران اجا زه بازدید مکرر از فضای سبز را داشته باشند سلامتی آنان از این امر متا ثر می شودونتایج دیگر در مورد کا ر نشان می دهد که بین رضایت ودستیا بی به یک باغ رابطه ای وجود دارد. کار فرما یا ن پیشنها د با زدید از یک باغ را به کا رگران می کنند. برای اینکه ارزش کارشا ن رادراین حا لت که معمولا با خوشنودی همراه است اندازه گیرند . همچنین این کا رباعث افزایش متقا ضی برای کارمی شود .

انواع محیطهای قابل دسترسی برای کار

میا نگین فشا رهایی که در طی یک سال برای فرد اتفاق می افتد

خانواده هایی که از فضای سبز بازدید نمی کنند و فرصتی برای بیرون رفتن از خا نه ندارند

153.73

افرادی که از از فضای سبز بازدید نمی کنند و فرصتی برای بیرون رفتن از خانه دارند

104.08

افرادی که از از فضای سبز بازدید می کنند فرصتی برای بیرون رفتن از خا نه ندارند

96.66

افرادی که از از فضای سبز بازدید می کنند و فرصتی برای بازدید بیش از یک بار در هفته از فضای سبز دارند

77.07

نتيجه گيري

فضای سبز شهري مي تواند بعنوان عنصري از برنامه ريزي شهري براي اهميت دادن به سلامتي عمومي ايجاد شود. و در صورت طراحي اختصاصي ، چنين فضاهايي در کاهش فشار به ساکنان شهر مي تواند کمک کند. ادامه دادن و طولاني کردن بازديد از فضاي سبز شهري بهتر شدن سلامتي ساکنان شهر را در پي دارد. بهرحال براي ايجاد چنين تأثيراتي از سلامتي نياز است که فضاي سبز بعنوان عنصر مهمي از محيط هاي زندگي هر روز افراد در نزديکي خانه ها و محل کار آن ها وجود داشته باشد. اگر فاصله خانه ها تا پارک بيش از 50 متر باشد، تعداد بازديدها کاهش و به تبع کاهش بازديدها افزايش احساس فشار در افراد را در پي دارد. منفعت بزرگ فضاي سبز شهري در حال توسعه در سلامتي ، گسترش تأثيرات دموکراتيک يعني تأثيراتي که براي هر مرد و زن در همه گروه هاي اجتماعي و اقتصادي يکسان است.

در صورت تحقيق نتايج مقاله به واقعيت در زندگي شهري ، چه چيزي غير از آن براي شهر و ساکنانش مي توانست آرزويي باشد؟ اهداف کلي هست، تمايل به گسترش سلامتي عمومي با ايجاد فضاهاي سبز شهر قابل دسترسي و بهبود فضا ها بطوري که ساکنان شهري هم قادر و هم نياز به بازديد از آن را داشته باشند. ارزيابي نيازهاي جديد و کيفي سبز نشانه دار روي طرح هاي شهري براساس چگونگي استفاده افراد، درک و در دسترس بودن اين نواحي است. و نتايج اين قبيل ارزيابي ها ممکن است که نشان دهد که اين نواحي کاربري سبز خود را از دست داده اند و بدون وجود کاربري سبز اين نواحي بصورت مستقل و فضاي سبز بي انتها استفاده قرار مي گيرند. در ارتباط با اهميت اين موضوع اگر فضاهاي سبز شهري در نقاط مسطح و با مواد سازمان يافته و قابل تغيير ساخته شود، مي تواند تأثيرات طرح شهري را از بين ببرد . هرچند اين کار کاملاً محکم و سازماندهي شده و شامل فلورهاي فرم و سخت در فضاي سبز شهري باشد. طبق اين نظريه نواحي سبزي مي تواند شامل سطوح صاف، خصوصاً در مورد شهر و جايي که نقاط بسيار سخت در مکان ها قابل دسترسي (نزديک خانه ها و محيط کار) و همچنين کيفيت بالاي آن تصمين شود.

ما در شهرها بايد فضاي سبز زیادي را ايجاد کنيم که تأثير زيادي بر آلودگي هوا و سلامت مردم دارد، اما اين دليل نمي شود که مثلاً در هر 50 متر مکعب پارک ايجاد کنيم و اين در حالي است که شهرهاي سوئد تقريباً اين کار را انجام داده اند و در فواصل کم پارک ها و فضاي سبز ايجاد کرده اند.(Berggren-Barring & Grahn,1995) فضاهای سبز شهري بدون هشت خصوصيت اصلي بايد به عنوان زمين خالي کلاس بندي شوند. و در زمان حال و تحت چنين شرايطي اولويت را به چنين نواحي مي دهيم. به دليل تأثير فضاي سبز شهري در ترويج بهداشت و بدان وسيله توسعه پايدار شهري،باعث هرچه متراکم تر شدن شهر و در نتيجه باعث حرکت به سمت حومه هاي پيراموني که داراي پارک هاي با ارزش طبيعي و همچنين بازه شده است. به دليل داشتن فاکتورها قدرداني صورت مي گيرد. مهم ترين فاکتور اساسي براي بهبود سلامتي و همچنين قطع حساسيت ها (فشارها) با داشتن ويژگي هايي چون، آرامش، وسعت و تنوع گونه ها است که البته فضاي بزرگي براي بهره مند شدن از چنين فاکتورهايي مورد نياز است (. Slingshot &GraHN,2003) کيفيت ترويج بهداشت در پارک ها و ديگر فضاهاي تفريحي و طبيعي، در صورت کاهش فاکتورهايي چون آرامش ،وسعت و غيره ... ممکن است از بين برود.

این مقاله تئوری طراحی و بر اساس نتایج پژوهشی ها ارائه می دهد و این تئوری ها خاطر نشان می کنند که چگونه طراحی سبز شهری بعنوان عنصری از برنامه ریزی شهری می تواند برای بهداشت عمومی مفید باشد. در این روش آن ها ممکن است که از افراد فعال به عنوان ابزارهایی برای ترویج بهداشت عمومی از طریق طراحی و برنامه ریزی شهری استفاده کنند از جمله طراحی بر اساس شواهد موجود و برنامه ریزی.

ترجمه:

سجاد احمدیِ دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه تهران

+ نوشته شده در  یکشنبه دهم مهر 1390ساعت 16:17  توسط ایوب قادری  |